.: PROSTAT SPESİFİK ANTİJEN ( PSA ) :.

PSA kelimesi, “Prostate Specific Antigen” yani “prostata özgün madde” kelimesinin baş harflerinden türemiştir. Tariften de anlaşılacağı gibi, sadece prostat ile ilgili olaylarda artabilir. PSA değeri, kişinin damarından alınan kanın analizi ile saptanır. Aç veya tok kan alınması farketmez.

Normalde kanda az miktarda olan bu madde, prostat dokusu ilgilendiren bir olayda prostattan kana daha çok karışır ve değeri kanda yükselir. Bu nedenler;

*Prostat kanseri

*İyi huylu prostat büyümesi

*Prostat iltihabı (prostatit)

*Meni boşalması (ejakülasyon)

*Mesaneye sonda konulması

*İdrar yolu ameliyatları

*Prostat biyopsisi

*Parmakla rektal muayene

*İdrar yolu enfeksiyonu

* Kabızlık

Her PSA yüksekliği, hasta için bir korku veya telaş faktörü olmamalıdır. Hastanın kanındaki PSA değerini ancak bir üroloji uzmanı yorumlayabilir ve yararlanabilir. Sadece izlenerek hasta kontrol altında tutulabilir, ilaç veya antibiyotik tedavisi verilebilir veya kanser şüphesi varsa prostat biyopsisi yapılabilir.

PSA'nın normal değeri, eskiden 4,0 ng/ml olarak kabul edilmekteyken artık birçok laboratuarda 2,5 olarak işlem görmektedir. Bu “total PSA“ değerinden başka serbest PSA 'nın total PSA'ya oranı, yaşa göre PSA , prostat bezinin büyüklüğünü göre PSA değeri ( PSA dansitesi ), PSA'nın yıllar içindeki yükselme hızı ( PSA velocity ) gibi kavramlar bulunmaktadır.

Özellikle kararsız kalınan PSA değerlerinde bu yardımcı ölçümlerden yararlanılır. 2,5 ila 10 değerleri arasındaki hastaların % 20‘ sinde kanser saptanır. Hele PSA 10'un üstünde ise kanser ihtimali % 60'tır.

PSA değerinin normal sınırlarda olduğu durumlarda bile parmakla rektal muayenede şüpheli bir bulgu varsa, prostat biyopsisi yapılabilir. Yani muayene ve kan bulgularının ayrı ayrı önemi vardır. Sonuçta, üroloji uzmanı prostattan parça almak için PSA değeri, parmakla muayene sonucu ve hastanın şikayetlerine bakıp ona göre karar verir. Makattan yapılan Transrektal Ultrason da prostat değerlendirmesi için önemli bir yardımcıdır.